Pan gymerais yr awenau i arwain Gwerth yn y Fro am y tro cyntaf, bu llawer o drafod ynghylch gwobrwyo gwirfoddolwyr am eu hamser. Gwobrwyo ai peidio?
Mae llawer o bobl yn credu y gall gwobrwyo gwirfoddolwyr greu dolen adborth gadarnhaol sy’n gwella ymgysylltiad ac yn cydnabod gwerth eu cyfraniadau. Er bod y term “gwirfoddolwr” yn awgrymu anhunanoldeb yn ei hanfod, mae gwobrau (hyd yn oed rhai syml) yn cydnabod yr amser, yr ymdrech a’r ymroddiad y mae gwirfoddolwyr yn eu rhoi. Gall y gydnabyddiaeth hon helpu i feithrin ymdeimlad o werthfawrogiad a pherthyn, yn enwedig mewn cymunedau lle gallai adnoddau’r gwirfoddolwyr eu hunain fod yn brin.
Ar ochr arall y sbectrwm, mae rhai’n teimlo y gall gwobrwyo gwirfoddolwyr danseilio’r ysbryd allgarol sy’n ysbrydoli llawer i roi o’u hamser. Mae’n risg o greu perthynas drafodol lle mae unigolion yn cymryd rhan yn bennaf ar gyfer buddion materol yn hytrach nag ymrwymiad gwirioneddol i’r achos. Gallai gwirfoddolwyr sy’n cael eu cymell gan wobrau ganolbwyntio ar fuddion uniongyrchol yn hytrach nag ymrwymiad hirdymor i’r achos. Os daw gwobrau i ben, felly hefyd eu cyfranogiad o bosibl, gan greu ansefydlogrwydd ar gyfer prosiectau cymunedol sy’n dibynnu ar ymgysylltiad cyson.
Fodd bynnag, mae digwyddiadau fel yr argyfwng costau byw yn golygu na all llawer o unigolion fforddio gwirfoddoli heb ryw fath o gefnogaeth. Mae cynnig gwobrau fel ad-daliadau teithio, parcio ceir am ddim, talebau prydau bwyd neu gyflogau bach yn helpu i leddfu rhwystrau ariannol ac yn sicrhau y gall pawb, waeth beth fo’u sefyllfa economaidd, gymryd rhan. Mae’n codi’r gwastad, gan wneud gwirfoddoli’n hygyrch i fwy o bobl, yn enwedig i’r rhai sy’n paratoi i ddychwelyd i’r gwaith.
Mae gwirfoddoli hefyd yn cynnig cyfle gwerthfawr i uwchsgilio ac mae’n garreg gamu mewn taith gyfannol yn ôl i’r gwaith. Trwy gymryd rhan mewn gweithgareddau ystyrlon, gall unigolion ddatblygu cymwyseddau newydd, gwella sgiliau presennol a chael profiad ymarferol mewn amgylchedd cefnogol. Mae’r broses hon yn helpu i fagu hyder, ehangu rhwydweithiau proffesiynol, a dangos agwedd ragweithiol i ddarpar gyflogwyr. Yn ogystal, gall gwirfoddoli roi strwythur a phwrpas, gan ei wneud yn rhan annatod o ailadeiladu arferion a pharatoi ar gyfer gofynion ailymuno â’r gweithlu. I lawer, mae’n pontio’r bwlch rhwng diweithdra a chyflogaeth ystyrlon, gan feithrin twf personol a phroffesiynol.
Mewn byd lle mae ynysu cymdeithasol yn fwyfwy cyffredin, mae gwobrau bach yn rhoi rheswm ychwanegol i wirfoddolwyr gysylltu â’u cymunedau. Gall y gwobrau hyn fod mor syml â thalebau ar gyfer caffis lleol, tocynnau i ddigwyddiadau neu ostyngiadau, gan feithrin ymdeimlad o berthyn cymunedol. Mae gwirfoddolwyr sy’n teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi yn fwy tebygol o barhau i ymgysylltu, gan leihau eu hymdeimlad o unigedd tra’n annog eraill i ymuno.
Gall gwobrwyo gwirfoddolwyr hefyd fynd i’r afael â heriau cymdeithasol ac economaidd sylweddol ac mae hefyd o fudd i fusnesau lleol ac yn hyrwyddo ymdrechion Cyfrifoldeb Cymdeithasol Corfforaethol (CCC).
Gall busnesau sy’n darparu gwobrau, fel gostyngiadau neu bethau am ddim, hefyd elwa ar ddenu cwsmeriaid cyson a mwy o amlygrwydd. Mae gwirfoddolwyr yn aml yn ffurfio arferion newydd, gan ddod yn gwsmeriaid ffyddlon i fusnesau sy’n cynnig y manteision hyn. Mae’r berthynas yn dod yn symbiotig: mae busnesau’n cefnogi ymdrechion cymunedol ac, yn eu tro, yn ennill ewyllys da, yn denu cwsmeriaid, ac yn cael mwy o elw.
Mae cymell gwirfoddolwyr yn cyd-fynd â nodau CCC ac ystyriaethau Amgylcheddol, Cymdeithasol a Llywodraethu (ACLl) busnesau trwy greu effeithiau cymdeithasol mesuradwy. Mae cwmnïau sy’n cefnogi ymdrechion gwirfoddolwyr trwy wobrau yn dangos ymrwymiad i’w cymunedau, gan wella eu henw da a’u perfformiad ACLl. Mae hyn yn meithrin ymddiriedaeth gyda rhanddeiliaid a chwsmeriaid tra’n cyfrannu at les cymdeithasol.
Fodd bynnag, efallai y bydd rhai busnesau’n teimlo dan bwysau i gynnig gwobrau fel rhan o ymdrechion CCC, hyd yn oed os na all eu cyllidebau eu cefnogi. Y teimlad yw y gallai hyn ddieithrio busnesau bach, lleol nad ydynt yn gallu cystadlu â chwmnïau mwy sy’n darparu cymhellion sylweddol, gan greu anghydbwysedd mewn cymorth cymunedol.
Ond beth ydw i wedi’i ddysgu?
Er bod Gwerth yn y Fro yn cynnig gwobrau i wirfoddolwyr am eu hamser os ydynt yn dewis eu derbyn, mae’r prosiect yn ymwneud â llawer mwy na chymhellion yn unig. Rydym yn rhoi llwyfan i wirfoddolwyr rannu eu straeon a theithiau ysbrydoledig drwy wirfoddoli. Wedi’u cyhoeddi ar ein tudalen we, mae’r straeon a’r cyfweliadau hyn yn rhoi ymdeimlad dwfn o falchder a chyflawniad i wirfoddolwyr. I lawer, mae gweld eu profiadau yn cael eu harddangos yn gyhoeddus yn hwb i’w hyder, yn meithrin hunan-gred, ac yn eu grymuso. Yn bwysicach fyth, mae’n ysbrydoli eraill i gymryd rhan a gwneud gwahaniaeth.
Drwy gydweithio â’r busnesau sy’n cefnogi ein rhaglen wobrwyo, rydym yn creu cyfleoedd buddiol i’r ddwy ochr. Mae busnesau’n derbyn hysbysebu am ddim, yn denu cwsmeriaid newydd, ac yn aml yn elwa ar ymweliadau mynych a mwy o wariant. Yn ddiddorol, anaml y bydd busnesau’n sôn am Gyfrifoldeb Cymdeithasol Corfforaethol (CCC) wrth gysylltu â nhw am gymorth. Yn hytrach, maent yn partneru â ni oherwydd eu bod yn gwerthfawrogi y cyfraniad y mae gwirfoddolwyr yn ei wneud at eu cymunedau lleol. Rhannodd un perchennog busnes stori am wirfoddolwr yn ymweld â’i safle golchi ceir am y tro cyntaf gan ddefnyddio taleb wobrwyo. Ar ôl derbyn gwasanaeth cwsmeriaid rhagorol, dewisodd y gwirfoddolwr beidio â defnyddio’r daleb ac yn hytrach talwyd yn llawn, gan adael gyda’r addewid, “Dyma’r tro cyntaf i fi ddod yma, ond yn sicr nid hwn fydd fy nhro olaf!”
Mae rhai sefydliadau sy’n ceisio ein cymorth i recriwtio gwirfoddolwyr hefyd yn dymuno cynnig rhywbeth yn ôl fel arwydd o ddiolchgarwch, yn aml ar ffurf gwobrau. Ers hynny mae nifer o’r sefydliadau hyn wedi ymuno â ni fel partneriaid gwobrwyo, gan ddyfnhau’r rhwydwaith o gydweithio cymunedol.
Rwy’n ffodus i weithio’n agos gyda’n gwirfoddolwyr, busnesau ac elusennau, gan feithrin deialog agored i rannu syniadau, gofyn am gyngor, a chynnig anogaeth. Rwyf wedi dysgu, er bod llawer o wirfoddolwyr yn dewis cadw eu gwobrau, mae’n well gan eraill eu rhoi i rywun arall. Trwy ymgyrchoedd “rhoi rhodd” llwyddiannus, mae’r gwobrau wedi bod o fudd i hosteli, hosbisau a sefydliadau eraill, gyda chanlyniadau anhygoel sy’n ymestyn effaith ein rhaglen hyd yn oed ymhellach.
Gall gwirfoddolwyr sy’n dewis trosglwyddo eu gwobrau i sefydliadau fel hosteli a hosbisau greu effaith cryfach bwerus o haelioni a chymorth cymunedol. Trwy ailgyfeirio eu gwobrau—fel talebau bwyd, gostyngiadau mewn siopau neu gymhellion eraill—i’r rhai mewn angen, mae gwirfoddolwyr yn ymestyn effaith eu hymdrechion y tu hwnt i’w cyfraniadau uniongyrchol. Gall y weithred hwn o ewyllys da ddarparu adnoddau hanfodol i unigolion sy’n dibynnu ar y gwasanaethau hyn, gan gynnig eiliadau o gysur, urddas neu lawenydd iddynt yn ystod cyfnodau heriol. Ar gyfer hosteli a hosbisau, mae rhoddion o’r fath yn lleddfu pwysau ariannol ac yn cyfoethogi’r cymorth y gallant ei gynnig. Mae’r arfer hwn nid yn unig yn cynyddu gwerth gwobrau gwirfoddolwyr, ond hefyd yn meithrin diwylliant o garedigrwydd, gan ysbrydoli eraill i feddwl yn greadigol am sut i wneud y mwyaf o effaith gadarnhaol eu cyfraniadau eu hunain.
Fy Meddyliau ar Wobrau
Beth ydw i’n ei feddwl am wobrau? Nid wyf yn gweld unrhyw niwed i’w cynnig. Wedi’r cyfan, nid oes rheidrwydd ar neb i dderbyn gwobr, ond i’r rhai sy’n gwneud hynny, gall y rhoddion bach hyn wneud gwahaniaeth ystyrlon. Gall gwobrau gefnogi gwirfoddolwyr mewn gwahanol ffyrdd—boed hynny drwy ddarparu ychydig o fudd personol, fel talu am dreuliau neu dretio eu hunain, neu drwy eu grymuso i drosglwyddo’r wobr i rywun arall mewn angen. Mae hyblygrwydd y gwobrau yn rhoi haen ychwanegol o werth iddynt, gan ategu boddhad cynhenid gwirfoddoli.
Y tu hwnt i fod o fudd i wirfoddolwyr, mae gwobrau hefyd yn cynnig manteision sylweddol i fusnesau. Trwy gymryd rhan mewn rhaglenni gwobrwyo, mae busnesau’n cael mwy o amlygrwydd, yn denu cwsmeriaid newydd, ac yn aml yn sicrhau cwsmeriaid ffyddlon. I fusnesau bach a lleol, gall hyn ysgogi twf amlwg a chysylltiad cryfach â’r gymuned. Ar ben hynny, mae cynnig gwobrau yn galluogi busnesau i gyfrannu’n weithredol at achosion cymdeithasol, gan wella eu henw da a meithrin ewyllys da.
Yn y pen draw, nid gwobrau yw diben craidd gwirfoddoli, ond gallant fod yn gatalydd ystyrlon, gan atgyfnerthu cylch o bositifrwydd sy’n codi ysbryd unigolion, yn cryfhau busnesau, ac yn meithrin ysbryd rhoi cymunedol. Pan gânt eu gweithredu’n feddylgar, mae pawb sydd ynghlwm ar eu hennill.